Karayolları Trafik Kanunu, zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında kalan talepleri sayarken motorlu araçta taşınan eşyanın zararını da anıyor. Buna göre bir hiyap kiralama işinde kamyonun kasasına alınan makine yolda zarar görürse, bu zarar hiyabın trafik sigortasının kapsamına girmiyor. Kocaeli’de mobil vinç kiralama koşullarını yazan firmalardan biri sigortanın vince dahil olduğunu belirtiyor, ama hangi poliçeyi kastettiğini söylemiyor. Vinç sigortası diye tek bir poliçe yok. Vinç işinde doğabilecek her zarar türü kendi poliçesinin genel şartlarına bakıyor.
Bir hasarın hangi poliçeden ödeneceğine sigortacı, anlaşmazlık olursa mahkeme karar verir. Aşağıdaki satırlar yalnızca genel şart metinlerinin ne yazdığını gösteriyor.
Vinç sigortası hangi poliçelerden oluşur
Aşağıdaki tablo, vinç işini ilgilendirebilecek poliçelerin kapsamını ve genel şartlarında yazan sınırlarını özetliyor. Genel şart metinlerinin hepsi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) sitesinde yayımlanıyor.
| Sigorta | Neyi karşılar | Genel şartlarda yazan sınır |
|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası | Aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zarar | Araçta taşınan eşya ve aracın kendisi dışarıda |
| İhtiyari mali sorumluluk | Trafik sigortası limitinin üstünde kalan kısım | Bu araçla taşınan mallar dışarıda |
| Kasko | Aracın kendisine gelen hasar, iş makineleri de konu olabilir | Ruhsattaki taşıma haddinin aşılmasından doğan zarar dışarıda |
| Makina kırılması sigortası | Poliçedeki listede yazılı makinenin çalışırken ya da dururken ani hasarı | Kâr kaybı ve mali sorumluluk dışarıda, halat ve zincir gibi değiştirilebilir parçalar teminatsız |
| Montaj sigortası | Montaj sahasındaki değerlerin ani hasarı | Montajda kullanılan makine ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk, aksine sözleşme yoksa dışarıda |
| İnşaat sigortası | İnşaat sahasındaki değerlerin ani hasarı | İş makineleri ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk ancak ek sözleşmeyle |
| İşveren sorumluluk sigortası | İşverenin kendi işçisinin iş kazasından doğan sorumluluğu | Kanuni sorumluluğu aşan sözleşmesel talepler dışarıda |
Trafik sigortası nereye kadar
Kanunun 85. maddesine göre motorlu bir aracın işletilmesi birinin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarar görmesine yol açarsa aracın işleteni, araç bir işletmenin adı altında çalışıyorsa o işletmenin sahibiyle birlikte sorumlu olur. 91. madde, işletenlerin bu sorumluluk için sigorta yaptırmasını zorunlu tutuyor. Kanundaki araç tanımı iş makinelerini de kapsıyor.
Genel şartlar iki tanım veriyor. Mekanik aksamı çalışan motorlu araç işletilme hâlindedir. Aksam çalışmasa da kendiliğinden harekete geçen araç öyle sayılır.
Zarar ise bir trafik kazasına bağlanıyor. Tanıma göre bu, aracın işletilmesinden doğan bir trafik kazasında üçüncü kişilerin “ekonomik değeri olan mal varlığında” doğrudan azalma, yaralanma, sürekli sakatlık ya da ölüm yüzünden ilgililerin uğradığı maddi kayıptır ve içeriğini genel şartlar belirler. Ayaklarını açmış bir vincin kaldırma sırasında verdiği bir zararın bu tanımlara girip girmediği genel şartlarda ayrıca yazmıyor. Bunu firmanın sigortacısına yazılı sordurun.
Kanunun 92. maddesi iki talebi daha zorunlu sigortanın dışında bırakıyor: manevi tazminat ile gelir kaybı, kâr kaybı ya da iş durması gibi dolaylı zararlar.
Fabrika, müteahhit ve apartman için fark
Fabrika açısından ilk bakılacak sınır iş durması. Bir kaldırma sırasında üretim hattı durursa bu kayıp, kanuna göre trafik sigortasından istenemiyor. Fabrikanın yeni bir makineyi kurdururken yaptırdığı montaj sigortasının genel şartları ise montajda kullanılan makineleri ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğu, aksine sözleşme yoksa kapsam dışında bırakıyor.
Müteahhit için tablo benzer. İnşaat sigortasının genel şartları, inşaatta kullanılan iş makinelerini ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğu ancak ek sözleşmeyle ve poliçede yazan limitle teminata alıyor.
Apartmanda akla genel sorumluluk poliçesi gelebilir. 1959 tarihli Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları, motorlu nakil vasıtalarının sürücülerine, zilyetlerine ya da sahiplerine karşı ileri sürülen talepleri teminat dışında sayıyor. Kamyon üstü bir vincin binaya verdiği zarar bu yüzden firmanın genel sorumluluk poliçesinin kapsamına girmeyebilir.
Operatör ve kendi çalışanlarınız
İşveren sorumluluk sigortasının kapsamı dar. Genel şartlar kapsamı, işverene hizmet akdiyle bağlı ve sosyal sigortalara tabi işçilerle sınırlıyor. Bir iş kazasında poliçe iki kalemi karşılıyor: genel şartlarda bu adla geçen Sosyal Sigortalar Kurumu’nun yaptığı yardımları aşan ya da onların dışında kalan tazminat talepleri ve kurumun işverene açacağı rücu davaları. Sahadaki operatörün hangi firmanın çalışanı olduğunu ve o firmanın böyle bir poliçesi bulunup bulunmadığını teklif aşamasında sorun.
Sözleşmeye dikkat edilecek bir nokta daha var. İşveren sorumluluk ve üçüncü şahıs mali mesuliyet genel şartlarının ikisi de, bir sözleşmeye dayanıp sigortalının kanuni sorumluluğunu aşan talepleri teminat dışında tutuyor. Firma, vinç kiralama sözleşmesinde olması gereken maddeler arasındaki hasar maddesinde kanunun ötesinde bir sorumluluk üstlenirse, bu kısım poliçesinden karşılanmayabilir.
Teklifle birlikte firmadan, işinizde geçerli olacak poliçelerin adını ve teminat limitlerini yazılı olarak isteyin.
Sık sorulanlar
Trafik sigortası olmayan bir vinç yola çıkabilir mi?
Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. maddesine göre geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir.
Trafik sigortası manevi tazminatı karşılar mı?
Karşılamaz, kanun manevi tazminat taleplerini zorunlu sigortanın dışında sayıyor. İhtiyari mali sorumluluk sigortasının genel şartlarına göre bu talepler ek sözleşmeyle teminata alınabilir.